1. Hoe maakt de docent het onderwijs en daarmee de wereld duurzamer?
- CURRICULUM - Betrekt de SDG's in de lespraktijk of werkt samen met docenten van andere vakken - PEDAGOGIEK EN DIDACTIEK - Maakt sociale en/of economische ongelijkheid bespreekbaar of gebruikt ervaringsgerichte werkvormen in de klas - PROFESSIONELE ONTWIKKELING – Docent ontwikkelt representatief en inclusief lesmateriaal of helpt leerlingen met het begrijpen van systemen - OMGEVING – Docent geeft buitenonderwijs of nodigt gastsprekers uit - ANDERS, ...
Alie de Boer, werkzaam bij Aeres MBO Leeuwarden, ademt duurzaamheid. Vroeger als student, daarna als docent en nu als practor en docent. Ze is intensief betrokken bij het inbedden van Leren voor Duurzame Ontwikkeling in alle aspecten van het onderwijs. Haar practoraat 'Gezond water voor iedereen' houdt zich met name bezig met SDG 6 en SDG 14, maar, zoals ze zelf zegt: water houdt verband met alle SDGs, met alle opleidingen en met alle aspecten van onderwijs. 'Want als we van studenten waterbewuste professionals willen maken, dan moeten we het niet alleen verbinden met de curricula, maar ook met hoe we les geven. En voorleven dat we als school dit thema belangrijk vinden'. DE WSA is daarom niet voor niks een belangrijke aanpak in de strategie van Aeres MBO Leeuwarden.
2. Hoe betrekt de docent leerlingen en studenten actief bij duurzaam onderwijs?
- CURRICULUM - Betrekt de SDG's in de lespraktijk of werkt samen met docenten van andere vakken - PEDAGOGIEK EN DIDACTIEK - Maakt sociale en/of economische ongelijkheid bespreekbaar of gebruikt ervaringsgerichte werkvormen in de klas - PROFESSIONELE ONTWIKKELING – Docent ontwikkelt representatief en inclusief lesmateriaal of helpt leerlingen met het begrijpen van systemen - OMGEVING – Docent geeft buitenonderwijs of nodigt gastsprekers uit - ANDERS, ...
Alie geeft niet alleen les binnen de opleiding Water, Aarde en Klimaat (bijvoorbeeld over chemie en milieuzorg), maar betrekt studenten van verschillende opleidingen ook actief bij de vraagstukken van haar praktoraat. Zo heeft ze studenten twee veldwerkkoffers laten ontwerpen - een voor het onderzoeken van waterecologie en een voor het onderzoeken van de fysische en chemische samenstelling van water, Ze stimuleert de studenten vanuit het Studenten Project Bureau in multi-disciplinaire teams om zelf uit te zoeken wat er in de koffer moet, door hen bijv in contact te brengen met externe experts. 'Er is al zoveel onderzoek gedaan', zegt Alie, 'Het is de kunst om dat onderzoek te vertalen naar de praktijk. Zodat onze studenten zelf kritisch gaan nadenken over mogelijke oplossingen. Ik wil ze leren om zelf aan de slag te gaan, om vanuit bewustwording zelf verantwoordelijkheid te nemen. Ik zie ook dat studenten dat leuk vinden, dat dat motiverend en betekenisvol voor hen is. Dat ze een tandje harder gaan lopen!' Hiermee gaan studenten voor meederde jaren de slootwaterkwaliteit meten van bijv De Hege Warren.
3. Hoe helpt de docent leerlingen en studenten om zelf duurzame keuzes te maken en actie te ondernemen (handelingsperspectief)?
Als docent en als practor stuurt Alie via kennis en bewustwording op het ontwikkelen van houding en vaardigheden om een complex vraagstuk niet uit de weg te gaan, maar om daar zelf oplossingen voor te vinden. Het Studenten Project Bureau is daar een voorbeeld van: minstens 1 dag in de week zijn niet de lessen leidend, maar een vraag uit de regio - en zijn de lessen ondersteunend aan het vraagstuk waar de studenten aan werken: de studenten geven zelf aan aan welke kennis ze behoefte hebben. Een ander voorbeeld is de samenwerking met het Wouda Gemaal in Lemmer. Studenten wilden de historische pompen in beeld brengen met onderwaterdrones. Helaas lukte dat niet, maar daardoor werd het een interessant leermoment - ook over omgaan met tegenslag. Door haar kamer en lokaal met tweedehands meubels in te richten en sowieso in principe niets nieuws te kopen, weinig tot geen vlees te eten en in principe niet te vliegen geeft Alie ook verder inspiratie aan jongeren om duurzame keuzes te maken.
4. Hoe inspireert de docent anderen binnen én buiten de school om actief mee te doen aan de verduurzaming van het onderwijs?
'Water raakt aan alle opleidingen', zegt Alie, 'en mijn ambitie is om met alle opleidingen van onze locatie te kijken hoe ze waterbewustzijn kunnen vervlechten met de curricula. Maar mijn focus is nu met name op veehouderij, teelt, paraveterinair en milieukunde. Omdat waterbewustzijn alleen niet genoeg is, is de pedagogisch-didactische manier om dit thema een plek te geven enorm belangrijk: het gaat erom dat de jongeren leren om zelf oplossingen te vinden. Door samen te leren werken met mensen met andere expertises, andere vakgebieden en mensen vanuit hbo of universiteit. Daarom doe ik ook altijd mee aan de Week van de Regio Fryslân, waarbij hbo, mbo en universitaire studenten samen aan een regionaal vraagstuk werken. Bij complexe problemen heb je de perpectieven van anderen nodig, en moet je dus leren om je tot mensen buiten je 'eigen bubbel' te verhouden. Dat vraagt om een andere manier van lesgeven, dus binnen het Studenten Porject Bureau ben ik druk bezig om ook nieuwe docenten mee te nemen in deze aanpak, om hen te steunen in hun professionele ontwikkeling dus. Dat kan ik niet zonder experts en leervraaghouders uit de regio nauw te betrekken - externe partners voeden ons in deze vorm van onderwijs geven'.
5. Met wie werkt de docent buiten de school samen?
- Burgerinitiatieven - Gemeenten - Provincie - Natuur en Duurzaamheids-Educatiecentra - Waterschappen - Lokale bedrijven
Alie werkt nauw samen met het Waterschap, Vitens, LTO, Vereniging Circulair Friesland, het CIV en het CEW Water, de provincie en verschillende gemeenten, bijvoorbeeld in het gebiedsontwikkelingsproces De Hegewarren. Ook is ze aangeloten bij De Groene Transitie, een consortium van onderwijs, werkveld en overheid in de sectoren food, water en chemie.
6. Vertel waarom je deze docent waardeert en hoe deze docent jou inspireert in het verduurzamen van het onderwijs.
Alie is een absolute koploper in het verduurzamen van onderwijs. Dit vanwege haar jarenlange, vastberaden koers om de wereld schoner, groener en veiliger te maken, te beginnen in haar eigen leef- en werkomgeving. Dat zij nu practor is geworden op zo'n belangrijk thema zegt iets over doorzettingsvermogen, als docent en als onderzoeker. Dit staat bij Alie niet los van haar overtuigingen als mens en als consument, waardoor haar manouvreren om collega's en studenten mee te nemen in haar missie integer en authentiek is. Zij durft daarbij ook haar twijfels en dilemma's op tafel te leggen. Wat ik ook heel sterk vind aan Alie's manier van optreden is dat ze zich bewust is van de polarisering ten aanzien van het thema duurzaamheid, en dat ze het daarom praktisch, positief en dicht bij de student (en docent) wil houden. Zij houdt zich verre van moraliserend optreden. Zij benadrukt de kansen die duurzaam doen en denken voor de vakmannen en vakvrouwen van de toekomst biedt. 'Water is van niemand', zegt Alie hier zelf over, 'En we hebben het allemaal elke dag nodig. Sterker nog, we bestaan voor een goed deel uit water. Dat betekent dat water een heel goed verbindend thema is waardoor je je transitievaardigheden eigen kunt maken'. Ik ben fan van Alie, omdat ze vanuit een praktisch vertrekpunt en op een nuchtere manier verbinding weet te maken met de belevingswereld van studenten van allerlei verschillende opleidingen en daarin ook haar collega's op een inspirerende manier meeneemt! (Ik stuur nog wat foto's apart door)